Artıq “Yay universitetinin” bitməsindən uzun müddət keçməsinə baxmayaraq,hələ də yaddaşımdan silinməmiş və məndə çox gözəl təəssüratlar oyatmışdır. ”Yay universitetinin” hər bir günü çox peşəkar təşkil olunmuşdu.Mən proqramda nəzərdə tutulmuş görüş,təlim və ekskursiyaları sadalamaq niyyətində deyiləm.Sadəcə mənim üçün ən yaddaqalan məqamları sizin ilə bölüşmək istəyirəm.

Beləki, “Heydər Əliyev Elm Mərkəzinə” olan ekskursiya indiyədək yadımdan çıxmamışdır. Həmişə kitablarda oxuduğum, lakin təsəvvürə belə gətirə bilməyəcəyim təbiət proseslərinin qiyabi olaraq şahidi oldum desəm, zənnimcə yanılmaram. Özümü sanki kosmosda hiss edirdim. Bizi əhatə edən Yer kürəsində baş verən möcüzəli və ağlagəlməz prosesləri gördükdə dəhşətə gəldim desəm,zənnimcə bayağı qəbul etməzsiniz.

Digər yaddaqalan günlərdən biri “İnsan haqları” kursunun mühazirəçiləri Otari Qvaladze, Səadət İsmayılova, Lətif Hüseynov və Rövşən İsmayılovun maraqlı mühazirələri oldu. ”İnsan haqlar”ı haqqında interaktiv təlimlər zamanı çox şeylər öyrəndik.

“N” saylı sərhəd dəstəsinə səfəri isə xüsusi qeyd etməliyəm. Xüsusilə, hərbi hissədə etdiyimiz nahar zamanı ulu öndərimiz Heydər Əliyevin sərhəd zonalarına olan səfərlərini, əsgərlərimizin durumu ilə tanış olması yadıma düşdü. Və məhz bu amil nəticəsində özümü idealım Heydər Əliyevə oxşatmağım etiraf edim ki,məndə hələ o zaman gənc lider olmamı xatırlatdı.

Hər gün nüfuzlu şəxslərlə görüşlər, peşəkar şəkildə təşkil olunmuş təlimlər,ekskursiyalar ilə yanaşı, ”İrəli” İB-i gənclərin əylənməsi üçün günün sonunda təşkil olunmuş musiqili proqramları da unutmamışdır. Beləki hər gün təşkil olunmuş milli rəqslər və dünya ölkələri rəqsləri fərqli mədəniyyətlərin öyrədilməsi məqsədini daşıyırdı. Bu arada onu da deyim ki, Qazaxdan danışarkən sazı qeyd etməmək qəbahət olardı. Tonqal ətrafında saz havasının gözəlliyini duymaq üçün onu canlı yaşamaq lazımdır. Milli musiqimizin zövqverici şəkildə təbliği müasirliklə yanaşı, milli-mənəvi dəyərlərimizi qorumaq və onlara sahib çıxmaq məqsədi güdürdü.

Elə bu və hələ sadalamadığım digər xüsusiyyətlər baxımından “İrəli” İB-nin üzvü kimi şahidi oluram ki, bu gün “İrəli”İB-i öz hədəfinə doğru çox iri və qətiyyətli addımlarla İrəliləyir və bir üzv olaraq,bununla çox fəxr edirəm. Bir gənc olaraq,deyə bilərəm ki,bu gün gəncliyə olan Etimadla biz mütləq Tərəqqiyə nail olub İnkişaf edəcək və sözsüz ki, Uğur qazanacağıq. Çünki bizim adımız məqsədimizdir!

I Pyotr demişdir:  “Türklər, yatmış bir şirə bənzərlər! O şiri oyatmayın!  Oyatsaz, qarşısını ala bilməyəcəksiniz. Onlar bütün dünyanı özlərinə tabe edəcəklər.”

Salam. Mənim adım Musayev Məciddir. Mən “İRƏLİ” İB-nin üzvüyəm və “İRƏLİ” İB bu günlərdə Qazaxda keçirtdiyi “Gənc Liderlər üçün Yay Universiteti” layihəsinin iştirakçısıyam. Bu layihə haqqında çox şey demək istəmirəm, sadəcə qoy hamı bilsin ki, iştirakçıların qazandıqları biliklər gələcəkdə liderlik xüsusiyyətlərini inkişaf etdirmək əvəzsiz bir göstəricilərdir.

Bu gün 13.08.09 tarixində Yay Universitetimizdə “Tarix günü” idi. Bununla əlaqdar bizə leksiyalar söyləmək üçün Azərbaycanın görkəmli politoloqları, dövlət xadimləri, deputatlar və tarixçiləri qonaq gəlmişdirlər. Məqaləm əsas bu görüş haqqında olacaq.

Bizim qonaqlarımız:  Eldar İsmayılov və  Rasim Musabəyov idi.

İlk fikir mübadilələrində səslənən bir fikri xüsusi ilə qeyd etmək istərdim:

Tarix əbədidir və dəyişilməzdir.

Bizim xalq qədimi xalqdır. Buna görə də bizim üçün tarix amili daha vacibdir. Biz tam şəkildə keçmişimizi bilməsək, gələcəyimizi anlamaqda da çətinlik çəkəcəyik. Ümumilikdə, tarixini bilməyən xalqın gələcəyi yoxdur. Burada bir sual çıxır tarix bizə nə verir ?

-          Tarix bizə keçmişimiz haqda tam şəkildə informasiyanı çatdırır. Tarix, keçmişimizdə baş vermiş bütün hadisələrin ilk formalarını əhatə edir. (İlk əmək bölgüsü, ilk partiya, ilk respublika, ilk mətbəə və s).

Amma bütün dünya tarixində olduğu kimi, tarix, ancaq xoş hadisələrdən ibarət deyil. İstənilən xalqın tarixində onun dili amili çox böyük rol oynayır. Bizdə də belə olub və belə də davam edir. Tariximizin keçid dövründə dil haqda Konstitusiyada xüsusi bəndin qeyd olunması bu prosesə çox böyük müsbət təsir göstərdi.

Eldar İsmayılov fərəhlə dedi:

-         Tariximiz təkrarolunmazdır.

Lakin tarixdə bütün xalqlara aid olan bir neçə məqam var ki, bunları da qəbul etməmək gülünc haldır. Bu amil odur ki, bütün xalqların etnosu gec əmələ gəlib. Maraqlı bir fakt:

1936 – cı ilin Yanvarında Stalin iclasların birində belə bir fikir səsləndirdi:

“Necə olur ki, Gürcüstanda gürcülər, Ermənistanda ermənilər, Azərbaycanda isə türklər yaşayır?”  Bir il sonra 1937  - ci ildə əhalinin siyahıya alınması zamanı bütün Azərbaycan xalqı “Türk” kimi qeyd edilmişdir. Ü. Hacıbəyov öz məqalələrinin birində qeyd edir ki, Stalin – bizə xüsusi ad qoyub.

Düzdür, qəbul etmək lazımdır ki, etnos göstəriciləri istənilən xalqın tarixində böyük  rol oynayır. Biz də türk xalqları qrupuna aidik, amma biz Azərbaycanlıyıq və bunla da daima fəxr etməliyik. Bizim və Osmanlı türkləri arasında fərqlər var.

Rasim Musabəyov qeyd etdi:

Böyük fərqlərdən biridə odur ki. 1939-cu ildə biz “Kiril” əlifbasına keçdik. Bu amil bizim iki xalq arasında olan fərqləri daha da gücləndirdi. Düzdür, Türkçülük bizim tariximizin nüvəsini təşkil edir. Amma unutmaq olmaz ki, Türkiyəçilik digər amildir.

Rasim Musabəyov əlavə etdi ki, bizim hal – hazırda olan ən böyük zəifliyimiz odur ki, biz Azərbaycan etnosunu, linqvistikasını, coğrafi göstəricilərini və s. amilləri siyasi silaha çevirmişik. Bu isə düz deyil.

1926 – cı ildə Türkoloji qurultayda “Latın” qrafikasına keçid müzakirə olundu. Tarix boyu bizim dövlət Türkiyə ilə münasibətinə çox böyük önəm verilib. Eyni zamanda siyasət deyilən teatrın səhnəsində digər bir qonşumuz olan Rusiyanın da böyük rolu olub. Lakin rusların əsas məqsədi bizi bir etnos, bir xalq kimi məhv etmək idi. Ruslar öz tarixi sənədlərində qeyd edirlər ki, Qarabağ Ermənistan vilayəti olub. Erməni etnosu orda üstünlük təşkil edib deyirlər. Amma o dövrdə keçirilən sorğularda ermənilərin sayı 8% belə gəlib çatmırdı. Bu isə danılmaz bir faktdır!

H. Zərdabi deyirdi:

Biz müasirləşməliyik. Eyni zamanda H. Zərdabi “Tək əldən səs çıxar” amilini yaratdı.

19 – cu əsrin ortalarında Azərbaycan cəmiyyəti çox geridə qalmışdı. Buna görə də müasirləşməyə heç bir ümid yox idi. Ancaq H. Zərdabi “Əkinçi” qəzetini yaratdı. Bununla cəmiyyətimizdə böyük dəyişikliklər baş verdi. Daha sonra Bakı Rusiya müsəlmanlarının mərkəzinə çevrildi. Bu da öz növbəsində böyük göstəricidir.

M. Rəsulzadə qeyd edir ki “Xalq dəyişikliklərə hazır olmalıdır ki, zamanı gələndə bu dəyişikliklərdən istifadə edə bilsin”

Bizim tariximizdə müsəlmançılıq amilinin də çox böyük rolu olub. Bununla əlaqədar Eldar İsmayılov qeyd etdi ki, “Müsəlmançılıq böyük bir binadır və ərəblərin, azərbaycanlıların, farsların və s. bu binada öz mənzilləri olmalıdır”.

Bizim tariximizdə böyük rollardan birini neft oynayır. Zəngin neft yataqları xariciləri bizim ölkəyə daima cəlb edirdi. Mütaliə zamanı səslənən bir fikri qeyd etmək istərdim. “İngilis qarğaları Alman qartallarına hücum edirdilər ki, onlar Azərbaycan neft buruqlarına qona bilməsinlər”.

Biz milliyyətçilik prosesini hazır atributlar ilə keçmişik. Qeyd etmək lazımdır ki, İmperiya tərkibində Cümhuriyyət qurmaq çox ağır idi. Amma biz hətta bunu, müəyyən qədər bacardıq.

Bütün leksiya ərzində mən özümü bütün danışılan hadisələrin iştirakçısı kimi hiss edirdim. İndi siz görürsünüz, biz nə qədər biliklərə sahib olduq.

Biz maariflənirik, bəs siz ?

Məcid Musayev

Mayis Musayev, “İRƏLİ” İctimai Birliyi

- Yay Universitetinin keçirildiyi günlərdə N saylı hərbi hissədə hərbiçilərlə görüşümüz, eləcə də sərhəd bölgəsinə ziyarətlərimiz göstərdi ki, sərhədlərimiz əmin əllərdədir. Bu Yay Universitetinin mənim üçün ən yaddaqalan digər hissəsi hər gecə saat 3-ə qədər davam edən mafiya oyunlarıdır. İstər iştirakçı olsun, istər olmasın, hamı maraqla oyunun sonunu gözləyirdi. Mafiya oyunları bir-birimizi tanımaq baxımından daha da faydalı oldu”.

Günay Sadıqova,  Bakı Dövlət Universiteti

- Yay Universiteti ərzində ən çox bəyəndiyim səhər idmanı oldu. Sübh çağı qapılar döyülür, hər kəsi idmana çıxmaq üçün oyatmağa çalışırdılar. İdman edərkən hər bir insanın üzündə olan spesifik mimika, qaçış zamanı edilən gülməli jestlər çox ürəkaçan hallar idi. Yenidən o günlərə qayıtmaq, həmin anları yenidən təkrarən yaşamaq istəyirik. Tonqalın ətrafında yallı getmək Yay Universiteti iştirakçılarının bir-birlərini yaxşı tanımamalarına baxmayaraq böyük bir ailə olduğumuzu təsdiqləmiş oldu.

Turcay Əhmədov,    Bakı Dövlət Universiteti Tələbə Gənclər Təşkilatı

- Son günlər mənim də üzvü olduğum futbol komandamızın Qazax Olimpiya Kompleksinin yerli komandasına böyük hesabla uduzmağımız çox gülməli bir hal idi. Ceyhun Osmanlıdan xahiş etdik ki, hesabı kollektiv içində səsləndirməsin. Çünki 11- 1 hesabı həqiqətən gülünc və utandırıcı idi. Həmin gün yay universitetində mənim üçün ən yaddaqalan gün oldu.

Kamal Zeynallı,    Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Tələbə Gənclər Təşkilatı

- Mən inanıram ki, bu cür layihələr Tələbə Gənclər Təşkilatlarının birgə işlərinə böyük təkan verəcək. Əminəm ki, bu Yay Universitetinin iştirakçıları gələcəkdə bir çox layihələrdə əməkdaşlıq edəcək və uğurlu işlər görəcəklər. Azərbaycan gənclərinin belə bir layihələrdə iştirakı çox vacibdir. İnşallah axırıncı yox, axarıncı olar. Daim İrəli!

Şəbnəm Gülməmmədova,    Azərbaycan Dövlət İqtisad Universiteti

- Təəssüf ki, bu gün kənar qüvvələr Azərbaycanda öz bədxah niyyətlərini reallaşdırmaq istəyirlər. Bu təsirlər də əsasən gənclərə, onların parçalanmasına hesablanır. Dövlət bu cür tədbirlər keçirərək gəncləri həmin mənfi cərəyanlardan qoruya bilər. Axı, gələcəkdə biz Azərbaycan üçün, türk dünyası üçün birgə çalışmalıyıq.

Könül Türəngi,    Azərbaycan Amerika Gənclər İctimai Birliyi

- Damcılıda təbiət qoynunda nahardan sonra “525-ci qəzet”in baş redaktoru Rəşad Məcidin bizimlə söhbəti maraqlılığı və səmimiliyilə yadda qaldı. İdman yarışları, komandalararası rəqabət, intellektual oyunlar, komanda rəqsləri universitet günlərinə xüsusi rəng qatırdı.

Nərmin Allahverdiyeva,    ”İRƏLİ” İctimai Birliyi

- Yay Universiteti bizə çox şey qazandırdı. Təcrübə və fikir bölüşməli super dostlar qazandım, uşaqlıqdan böyük həvəs göstərdiyim, amma heç vaxt məşğul ola bilmədiyim bir arzumu reallaşdırdım – basketbol oynamaq imkanı əldə etdim. Bir də ki, mühazirələrdə səmimi və açıq söhbətlər xüsusi marağıma səbəb oldu.

Leyla Nəbiyeva,    ”İRƏLİ”İctimai Birliyi

- 8-17 avqust 2009-cu il tarixi məncə, 130 nəfər gəncin həyatında unudulmayacaq bir tarixdir. Bu Yay Universiteti biz gənclər üçün Azərbaycanda ilklərdən biri idi. 10 gün ərzində pəhləvan nümayişləri, tonqal ətrafında saz dinləmək, zurna-balabanla əylənmək kimi adət-ənənələrimizi yada saldıq. Hər gün müxtəlif xalqların rəqs gecələrinin keçirilməsi, iştirakçıların həyəcanlı rəqsləri, intellektual oyunlar (hələ bunların sonunda dəyərli hədiyyələr olanda daha da həyəcanlı olurdu), mafiya oyunu, müxtəlif yerlərə gəzintilər (xüsusilə Göyəzən dağına və Damcılıya) çox maraqlı idi.

Fərid Seyfullayev,    Sumqayıt Dövlət Universiteti

- Yay Universiteti bundan sonra aktiv olmağıma rəvac verdi. Oradakı gənclər, treyninqlər, qonaqlar. Beynimdə yeni-yeni ideyalar yarandı. Layihə nə olduğunu bilmirdim. İndi artıq gənclər və uşaqlarla bağlı 2 layihə işləyirəm. Yay Universitetinin iştirakçılarından bir nəfər işimlə bağlı mənə çox yardımçı oldu.

Nilufər Məsimova,    Azərbaycan Respublikası    Prezidenti yanında Dövlət İdarəçilik Akademiyası

- Bura doğurdan da, böyük məktəb idi. Bu qədər dəyərli məlumatı belə qısa vaxt ərzində toplayacağıma heç vaxt inanmazdım. Əlbəttə əyləncəli anları da unutmaq olmaz. Komandalararası oyunlar və orada biz qızların azarkeşliyi. Hərdən o qədər qışqırırdıq ki, səsimiz batırdı. Gözəl dostlara və unudulmaz anlara görə Yay Universitetinə minnətdaram.

Sevinc Tahirova,    ”İRƏLİ” İctimai Birliyi

- Əvvəl Yay Universiteti haqda danışılanda onun əslində nə olduğunu tam dərk etmirdim. Bu universitet nəinki bizə elmi təlimlər keçdi, deyərdim ki, həyat dərsi verdi. Ancaq bu həyat təlimlərinin ekspertləri biz özümüz olduq. Yeni insanlarla ünsiyyət qurmaq imkanım oldu. Düzdür, proqramımız həqiqətən ağır idi. Oradan qayıdanda yorğunluğu canımdan çıxara bilmirdim. Amma o yorğunluğun özü ləzzətli idi. Bir də ki, çox sevdiyim hind rəqsini nümayiş etdirə bildim.

Şəmsi Gülverdi,    Bakı Slavyan Universiteti Tələbə Gənclər Təşkilatı

- Yay Universitetində iştirak edən gənclər yüzlərcə gənci arxasında apara biləcək gənclərdi. Belə layihələrin gənclərin bir-birlərinə inteqrasiyasında böyük əhəmiyyəti var. Bu, çox önəmlidir. Yaradılan şəraitə görə təşkilatçılara minnətdarlığımı bildirirəm.

Aysel Cəbiyeva,    ”İRƏLİ” İctimai Birliyi

- Bu universitetdə dünyagörüşümü artıracaq bir çox şeylər oldu. Müxtəlif fikirli gənc liderlərlə sanki təcrübə keçirdim. Öz aramızda keçirilən yarışlar, disputlar özümüzü sınamaq, nəyə qadir olduğumuzu bilmək üçün bir meydan idi. Gənc liderlər daha bir addım atmış oldular, sınaqdan zəif çıxanlar isə addımlamaq yollarını öyrəndilər.

Cahangir Cahangirli,    ”İRƏLİ” İctimai Birliyi

- Diqqət çəkən cəhətlərdən biri də iştirakçıların təmsil etdikləri yerlərdə və ölkə cəmiyyətində tanınması idi. Onların təcrübələri, qazandıqları uğurlar öz dillərindən dinlənilərkən daha çox effekt verəcək. Bu tip layihələrin təşkilinin digər bir əhəmiyyəti cəmiyyətin müxtəlif sferalarında fəaliyyət göstərən insanların bir-birlərini tanımasından, qarşılıqlı fikir mübadilələri aparmalarından, hər hansı bir məlumatın daha geniş əhali kütləsinə çatdırılmasından ibarətdir. İlk dəfə keçirilsə belə, möhtəşəm olması ümid etməyə əsas verir ki, bu son olmayacaq.

Məcid Musayev,    ”İRƏLİ” İctimai Birliyi

- Bu layihə haqda çox şey demək istəmirəm, sadəcə qoy hamı bilsin ki, iştirakçıların qazandıqları biliklərin gələcəkdə onların liderlik xüsusiyyətlərini inkişaf etdirmələrində böyük rolu olacaq.

Kəmalə TOFİQQIZI

http://www.525.az/new/2009/08/29/read=46671

Bundan başqa Yay Universiteti layihəsinin iştirakçısı olan 130 gəncin hər birinə 8-17 avqust tarixlərində gündəlik fəaliyyətlərinə dair proqram və materiallar təqdim olunmuşdu. Proqramın gündəliyinə isə iştirakçıların şərti olaraq 4 (Uğur, Etimad, Tərəqqi, İnkişaf) komandaya bölünməsi, səhər oyandıqdan gecə yatanadək görüləcək işlər, iştirakçıların bir-birləri ilə tanışlığı, komandaların bayraq və şüarlarının müəyyənləşdirilməsi, sərbəst vaxt çərçivəsində interaktiv oyunlar və qrup işləri, idman oyunları, axşamlar isə təşkil olunan diskotekalarda Azərbaycan və dünya xalqlarının rəqsləri salınmışdı.

Burada xüsusi olaraq müxtəlif telekanalları, qəzet və jurnalları təmsil edən KİV nümayəndələrinin layihə barədə gündəlik məlumatların hazırlamalarını, eyni zamanda isə üzvü olduqları komandaların işində iştiraklarını qeyd etmək yerinə düşərdi.

Əlbəttə, Qazax Yay Universitetinin proqramından, təşkilatçılıqdan, ordakı mühitdən çox danışmaq olar. Lakin yazımın növbəti mərhələsində öz təəssüratlarımı bölüşmək istərdim. Ilk olaraq bunu qeyd etmək istərdim ki, layihə iştirakçıları olan 130 gənc tərkibinə müxtəlif təşkilatların, idarə və müəssisələrin nümayəndələri, Bakıda və digər şəhərlərdə yerləşən universitetlərin tələbələri, o cümlədən onların Tələbə Gənclər Təşkilatının sədrləri daxil idilər. Başqa sözlə desək iştirakçılar elmin bütün sahələrini və ixtisaslarını təmsil edirdilər. Burada gender bərabərliyi də nəzərə alınmışdı: 65 qız, 65 oğlan. Diqqət  çəkən cəhətlərdən biri də iştirakçıların təmsil etdikləri yerlərdə və ölkə cəmiyyətində tanınması və indiyədək bəzi uğurlara imza atması idi. Yaş tərkibləri də 17-dən 30-dək idi. Yay Universiteti iştirakçılarıyla görüşləri nəzərdə tutulan qonaqların tərkibi də çox maraqlı idi. Artıq yuxarıda adları qeyd edilın qonaqların əksəriyyəti respublikamızda və hüdudlarında kifayət qədər tanınırlar. Sözsüz ki, gənc liderlərin gələcəkdə öz yerlərini tutmaları və daha çox təcrübəli olmaları üçün bu cür şəxslərlə görüşləri daha mütəmadi keçirilməlidir. Onların təcrübələri, qazandıqları uğurlar öz dillərindən dinlənilərkən daha çox effekt verəcəkdir. Bu tip layihələrin təşkilinin digər bir əhəmiyyəti cəmiyyətin müxtəlif sferalrında fəaliyyət göstərən insanların bir-birlərini tanımasından, qarşılıqlı fikir mübadilələri aparmalarından, hər hansı bir məlumatın daha geniş əhali kütləsinə çatdırılmasından ibarətdir. Qazax Yay Universitetinin digər maraqlı tərəfi isə Gənclər və İdman Nazirliyi, “İRƏLİ” İctimai Birliyi və Gənclər Təşkilatının Milli Şurası ilə birgə təşkil olunması idi. Burada dövlətimizin Gənclər siyasəti çərçivəsində gənclərə dair layihələrdə göstərdiyi qayğı da yüksək qiymətləndirilməlidir. Məhz bu diqqət nəticəsində Azərbaycanda ilk dəfə olaraq həyata keçirilən bu layihə bu qədər uğurlu və cəmiyyətin maraqla izlədiyi formada keçdi. Ilk dəfə keçirilsə də belə möhtəşəm olması ümid etməyə əsas verir ki, bu son olmayacaq və 5000 nəfərdən artıq üzvü olan “İRƏLİ” İctimai Birliyi bu məsələdə yenə də aktiv olacaq və bənzər layihələri həyata keçirtməkdə öz təcrübəsini bölüşəcək.

Artıq qeyd etdiyimiz kimi, bu layihənin iştirakçılarının əksəriyyəti bir çox sahələr üzrə nailliyyətlər əldə etmiş gənclər idi. Mən də müəyyən zamanlarda buna bənzər layihələrdə iştirak etmişəm. Ilk dəfə Türkiyədə buna bənzər layihədə iştirak etdikdən sonra dünyagörüşümün nə qədər dəyişdiyini, qısa zaman ərzində daha çox məlumatla tanış olduğumu, ümumilikdə isə bir fərd kimi inkişafıma necə müsbət təsir etdiyini görmüşəm. Buna görə də hesab etmişəm ki, hər bir gənc bu kimi tədbirlərdə iştirak etməli, daha çox ünsiyyətdə olmalı, komanda işində iştirak etməlidir. Istənilən bir gəncin xarici ölkələrdə keçirilən belə tədbirlərdə iştirakı, oranın təcrübələrini mənimsəməsi onun daha tez püxtələşməsinə və inkişafına səbəb olacaqdır. Gələcəkdə isə bu iştirakçılar öz öyrəndiklərini özlərindən sonra gələn nəsilə ötürərək, öyrənək və öyrədək ənənəsini yaşadacaqlar.

Yay Universitetinə dair yazımı yekunlaşdıraraq 17 avqustda səhər yeməyindən sonra yola salma mərasimindən sonra Bakıya qayıtmağımızı, ardından da 19 avqustda Park İnn otelində Yay Universiteti iştirakçılarına Diplomların təqdim edilməsi mərasiminə toxunmaq istəyirəm. Diplomların təqdim edilməsində Azərbaycan Respublikasının Prezident Aparatının şöbə müdiri Elnur Aslanov, Gənclər və İdman Naziri Azad Rəhimov, “İRƏLİ” İctimai Birliyinin sədri Ceyhun Osmanlı, Millət vəkili Ilham Məmmədov, layihədə gənc liderlərlə fikirlərini bölüşən Faik Bağırov və digər qonaqlar da var idi. Hesab edirəm ki, Yay universiteti iştirakçıların yaddaşında uzun zaman qalacaq və burada öyrəndikləri gələcək fəaliyyətlərində öz töhfəsini verəcəkdir. Sonda isə yazımı Yay Universitetinin əsas şüarlarından biri ilə bitirmək istəyirəm: “İrəli Gənclik, İrəli Azərbaycan”.

Cahangir CAHANGİRLİ

Damcılı bulaq rəvayətini hələ 6-cı sinifdə oxuyanda tarix müəlliməmdən eşitmişdim və çox istəmişdim ki, o bulağı görüm. Amma qismət olmamışdı. Hələ Damcılı bulağın üzərində ən qədim insan məskənlərinin izini özündə qoruyan mağaranın da olduğunu öyrənəndə Qazağa getmək marağım daha da artmışdı. Bu ilki Yay Universitetinin Qazaxda keçiriləcəyini eşidəndə ilk düşündüyüm şey bu oldu ki, bir gün orta məktəb dərsliyindən adını eşitdiyim bu qədim düşərgəni indi yaxından görmək şansım olacaqdı. Həqiqətən, bunun sevinci, həyəcanı başqa idi. Məni Qazaxda maraqlandıran digər amil isə bu rayonun Azərbaycanın qərbində, Gürcüstan və Ermənistanla sərhəddə yerləşməsi idi. Demək, cəbhə bölgələrinə səfərimiz gözlənilən idi. Mən özüm o günü xüsusi səbirsizliklə gözləyirdim.

Nəhayət, avqustun 8-də Gənclər və İdman Nazirliyinin qarşısından Qazaxda təşkil olunmuş bu ilki yay universitetində iştirak edəcək gənclərin daxil olduğu maşın karvanı yola düşdü. “İrəli” İctimai Birliyi, Gənclər və İdman Nazirliyi və Gənclər Təşkilatlarının Milli Şurasının birgə layihəsi olan “Gənc liderlər üçün yay universiteti”nə xüsusi olaraq seçilmiş bu gənclər müxtəlif ali təhsil müəssisələrində fəaliyyət göstərən hökumət və qeyri-hökumət təşkilatlarını, ictimai birlikləri, KİV-i təmsil edirdilər. Mən də bu gənclər sırasında idim. Avqustun 8-dən 17-dək davam edəcək bu düşərgə üçün hazırlanmış xüsusi proqram iştirakçılara paylandı. Hələ ki, hər şey yaxşı gedirdi. Amma bu, universitetin proqramını əlimə alana qədər davam etdi. Görəndə ki, hər səhər saat 08.00 da oyanmaq lazımdır. Bu, mənim üçün əsl “zərbə” oldu.

Uzun yoldan sonra axşam saatlarında Qazağa çatdıq. Şam yeməyindən sonra iştirakçılar 4 komandaya bölündülər. “Tərəqqi”, “Uğur”, “Etimad” və “İnkişaf” adlı komandaların hər birində 30 iştirakçı vardı. Onu da qeyd edim ki, “İRƏLİ” İctimai Birliyinin indiyə qədər təşkil etdiyi 25-ci düşərgə olmasına baxmayaraq bu yeganə yay universiteti idi ki, jurnalistlər də birbaşa iştirakçı kimi çıxış edirdilər. Avqustun 8-dən 17-dək davam edən yay düşərgəsində hər gün səhər idmanı ilə başlayırdı. Mənim üçün ən cansıxıcı hissə səhər saat 8-də səhər idmanına oyanmaq idi. Doğrudur, təmiz hava qəbul edəndən sonra “yaxşı ki, oyandım” dediyim hallar çox olurdu. Amma axşam yatanda yadıma düşəndə ki, səhər kimsə ayağa qalxana qədər inadla qapını döyəcək, onda heç yatmaq istəmirdim. Qayda belə idi ki, hər səhər bir komandanın üzvləri bütün otaqların qapısını döyüb, hamını oyadırdı. Hələ bir dəfə “Tərəqqi” komandasının üzvü olsam da yanlışlıqla bizimlə eyni hoteldə qalan turistlərin də qapısını döymüşdüm.

Avqustun 9-da Qazax rayonu İcra hakimiyyətinin başçısı Rauf Hüseynovun iştirakı ilə düşərgənin rəsmi açılışı oldu. Fasilədən sonra müxtəlif komandalardan idman yarışlarında iştirak etmək üçün nümayəndələr seçildi. Gender prinsipinə əməl etmək üçün idman yarışının növündən asılı olmayaraq hər tərkibə qızlar da daxil edildi. Onu da qeyd edim ki, bu universitetin iştirakçılarının yarısı qızlardan ibarət idi.

Düşərgədəki ikinci gün natiqlik günü idi. GRBS şirkətindən olan təlimçilər Bəhram Qurbanov və Fidan Əzimlinin liderlik və ritorika haqqında təlimləri ilk dəqiqələrdə maraqsız görünsə də, sonra məni özünə o qədər cəlb etdi ki, nahara belə getmək istəmirdim. Ən maraqlısı isə o oldu ki, liderlərin görüşlərdəki davranışları, bir-birlərinə hansı məsafədən salam vermələri, necə vidalaşmaları və s. hərəkətləri gənc liderlər özləri praktiki olaraq göstərdilər. Günün ikinci yarısında isə işgüzar etiket və effektiv ünsiyyət qaydalarını əhatə edən təlimlər keçildi. Axşam keçirilən futbol çempionatında o qədər “Tərəqqi” qışqırmışdım ki, səsim batmışdı.

Yay Universitetinin hər günü müxtəlif xalqlara mənsub olan rəqslərin göstərilməsilə bitirdi. Gün boyu hər komandadan 2 iştirakçı sərbəst şəkildə müxtəlif rəqslər qururdu. Saat 22-dən 00.00-dək keçirilən diskoda müsabiqə olurdu. Gün boyu müxtəlif təlimlərdə olmuş gənc liderlər üçün bu əyləncəli yarışlar əsl hədiyyə idi.

İki gündən bir “Xəzər” İntellektual Gənclər Klubu İctimai Birliyinin gənc ekspertlərinin komandalar arasında təşkil etdikləri “Nə? Harada? Nə zaman?” intellektual oyununun qalibi çox hallarda “Tərəqqi” komandası olurdu. Buna görə iştirakçı Eldar Əmirova borclu idik.

Avqustun 11-də Ağstafaya səfərimiz oldu. Ağstafa deyəndə yadıma “Dilboz” atları düşür. Vaxtilə öz dözümlülüyü və qaçması ilə hər yana səs salmış “Dilboz” atları. Və illərdir bu şöhrətin şəfəqi bütün Qazax-Ağstafa mahalına işıq salır. İndi bu növdən olan atların sayı çox azdır. Kiçik bir araşdırmam nəticəsində mənə məlum oldu ki, hələ Böyük Vətən müharibəsi illərində respublika KP MK-nin bürosu “Dilboz” atları haqqında xüsusi qərar qəbul etmişdi. Qərarda göstərilirdi ki, alman faşistlərinin Qafqaza yaxınlaşması ilə əlaqədar olaraq “Dilboz” cinsli atların qorunması məqsədilə onlar respublikanın mərkəzi rayonlarından birinə köçürülsün və müharibədən dərhal sonra həmin atlar öz yerlərinə qaytarılsın. Və Mərkəzi Komitənin göstərişindən dərhal sonra “Dilboz” atlarını aparıb Şəki rayonundakı Daşüz camışçılıq sovxozuna təhvil veriblər. Amma müharibədən uzun illlər keçəndən sonra belə həmin atları “vətəninə” qaytarmaq yada düşmür. Ağstafada rayon İcra Hakimiyyətinin başçısı Elxan Usubovla görüşən Yay Universitetinin iştirakçıları bu əvəzsiz sərvətin yenidən bu rayona qaytarılması və bəslənib artırılması üçün hansı işlərin görülməsi ilə maraqlandılar. İcra başçısının cavabı belə oldu: “Qazax və Ağstafa bölgəsində məşhur olan “Dilboz” cins atlarının sayının artırılması üçün də rayonda lazımi işlər görülür. Bu, həm rayonumuzun atçılıq ənənəsini yaşatmaq, həm də əhalinin işlə təmin olunması baxımından böyük əhəmiyyətə malikdir”.

Yay universiteti çərçivəsində Dövlət Sərhəd Xidmətinin (DSX) Şəmkir Sərhəd Dəstəsinin Şəmkir rayonunda yerləşən “N” saylı hərbi hissəsində sərhədçilərlə bir gün keçirdik. Yalnız bu vaxt əsgərlərin nə qədər böyük məsuliyyət daşıdığını həqiqətən hiss edə bildim. Millət vəkili Qənirə Paşayevanın da qatıldığı tədbir zamanı hərbi səhra şəraitində nahar etdik. Yediyim borşun dadı heç vaxt damağımdan getməyəcək. Sonra bizi hərbi hissə ilə – əsgərlər üçün yaradılmış şəraitlə tanış etdilər. Hərbi hissədə Heydər Əliyev Mərkəzi, qərargah, əsgər yeməkxanası, yataqxana, tibb məntəqəsi, idman meydançası ilə tanışlıq xüsusən maraqlı oldu. Aramızda hərbi xidməti bitirmiş iştirakçılar da vardı. Amma növbəti çağırışda hərbi xidmətə hazırlaşan gənclər də az deyildi. Əminəm ki, hərbi hissədə bu bir neçə saatlıq gəzinti onlarda əsgər olmağın məsuliyyəti haqda az da olsa assosiasiya yarada bildi. Bunu onların hərəkətlərindən – üstü örtülü yatağı açıb yorğanın altına maraqla baxmalarından, anbara girib oradakı şəraitlə tanış olmaq istəmələrindən də hiss etmək olardı. Hərbi hissədə olduğumuz müddətdə gənc əsgərlərin andiçmə mərasiminə hazırlıq prosesinə də tamaşa etdik.

Sabahı gün sərhədyanı bölgələrə səfərimiz oldu. Əzəmətli Göyəzən dağının tərifini çox eşitmişdim. Amma onu yaxından görəndə bu təriflərin nə qədər yerində və haqlı olduğunu anladım. Göyəzən dağından qarşıya baxanda kameranın böyüdücüsündən dağın üzərindəki erməni postunu görəndə yaşı 90-nı ötmüş nənəmin dərdini yaxşı başa düşdüm. İndi bizi doğma torpaqlardan daha az məsafə ayırırdı. Görəndə ki, qarşıdakı torpaqlar, kəndlər sənindir, amma sənin ora yaxınlaşmaq ixtiyarın yoxdur, onda insanın keçirdiyi hisslər tamam fərqli olur. Amma hələ də insanların bu bölgələrdə-hər an erməni atacaq qorxusu altında yaşamalarını görəndə çox böyük qürur hissi keçirdim.

Daha sonra yolumuzu Damcılıdan saldıq. Daş məmulatının hazırlanma texnikası, formasına görə tarixçilər tərəfindən Orta Paleolit, Üst Paleolit, Mezeolit və Neolit dövrünə aid edilən bu mağara-düşərgə Qazax rayonunun Daş salahlı kəndində Aveydağın cənub-şərqində, əhəng qayalığın altında yerləşir. Damcılıya çatan kimi ilk elədiyimiz hərəkət qayaların arasından, təbii çatlardan damcı-damcı süzülən sudan içmək üçün növbəyə düzülmək oldu. Doğrudur, qayaların üzərindəki lövhədə “buradan axan suyu yığıb içmək olmaz” yazılsa da buna fikir vermədik. Qazağa gedəsən, Damcılı bulağın suyundan içməyəsən məncə, bu özü “qəbahət” olar. Ona görə demək olar ki, hamımız stəkana damcı-damcı yığılmış bu sudan daddıq.

Yarımdairəvi şəkildə olan bu mağaranın ön hissəsi dağılıb. Qarşı tərəfdən hündürlüyü 4 metrdir. Diqqətimi yalnız qabaq hissədə təxminən 3 metr yuxarıda görünən balaca mağara qapısı çəkdi. Ona yaxından baxmaq imkanımız olmasa da, hər halda bu qapının sonradan açılması fikri mümkünsüzdü. Aveydağ mağaralar qrupundan ən irisi olan Damcılıda hava çox təmiz idi. Bura çatanda bizi zurna, balabanla qarşılayan kənd sakinlərinin mehriban davranışı hər şeyi daha da gözəlləşdirirdi. Belə səmimi qarşılanma hamımız üçün gözlənilməz oldu. İştirakçılardan birinin yanındakı yoldaşına çevrilib “heç hərbi xidmətdən gələndə evdəkilər məni belə qarşılamamışdılar” deməsi düşündüklərimi bir daha sübut edir.

Damcılı düşərgəsində “525-ci qəzet”in baş redaktoru Rəşad Məcid, teleaparıcı Qulu Məhərrəmli və “Şərq” qəzetinin baş redaktoru Akif Aşırlının oxuduqları sonuncu mühazirələr mənim üçün bəlkə də indiyə qədər olan ən səmimi söhbətlər idi. Hər üç ekspert əvvəlcədən bildirmişdilər ki, bir neçə ildən sonra Azərbaycanın ictimai-siyasi həyatında iştirak edəcək gənclərə bütün problemlərimizi çəkinmədən açıq danışmalıyıq və belə də oldu.

“Televiziyalar yeni açılanda qəzetlər telekanallara, telekanallar isə indi xəbəri operativ çatdırmaq baxımından agentliklərə uduzurlar”. Qəzetlərin bu günki funksiyalarını Rəşad Məcidin bu fikri tam dəqiq ifadə edirdi. “Qəzet artıq faktların, xəbərin alt qatını göstərən mətbu orqan olmalıdır” deyən Rəşad Məcid qəzetlərin reklam bazarının zəif olmasına da toxundu.

Mən bu Yay Universitetindən sözün həqiqi mənasında zövq aldım. Hər bir iştirakçıya göstərilən qayğı, diqqətdən isə tam razı qaldıq. Bir dəfə iştirakçılardan birinin başım ağrıyır deməsi kifayət idi ki, Qazax Olimpiya kompleksinin rəhbəri Taleh Məmmədov özü şəxsən mərkəzə gedib dərman alsın.

Gənc liderlər üçün Yay Universitetinin sonuncu – onuncu günü avqustun 18-də Bakıda qeyd edildi. Gənclər və İdman naziri Azad Rəhimovun iştirakı ilə gənc liderlərə diplomlar təqdim edildi.

Sonda “İRƏLİ” İctimai Birliyinin sədri Ceyhun Osmanlının bir fikrini qeyd etmək istərdim. “Bu Yay Universitetinin Azərbaycanın ən qərbində başlayıb ən şərqində bitməsi insanların inkişaf üçün keçdikləri uzun yolun simvoludur.”

Keçirilən hər bir təlim, görüş gənc liderlərdə xoş təəssürat oyadırdı. Həmişə əlçatmaz hesab etdiyimiz insanlardan indi üz-üzə oturub səmimi şəkildə maraqlandığımız sualllara cavab alırdıq. Həm də görüşdüyümüz siyasətçilərdən incə manevrlərlə sualdan necə yayınmağın yollarını öyrəndik.

Bütün bunlar üçün layihənin təşəbbüskarı olan “İRƏLİ” İctimai Birliyinin sədri Ceyhun Osmanlıya xüsusi təşəkkürümü bildirirəm. Çalışdım ki, hər şeyi olduğu kimi yazım.

Kəmalə  TOFİQQIZI
Bakı-Qazax-Ağstafa-Şəmkir- Qazax-Bakı

Sonra çıxış edən “İrəli” İctimai Birliyinin sədri Ceyhun Osmanlı deyib ki, layihə çərçivəsində gənc lider üçün ritorika və natiqlik bacarıqları, liderlik təlimləri, işgüzar etiket, layihələrin yazılması və idarə olunması, insan hüquqları, şəbəkələşmə, müasir internet texnologiyaları mövzusunda təlimlər, Azərbaycan tarixinin XX əsri əhatə edən dövrü və azərbaycançılıq ideyası haqqında mühazirələr keçirilib. C. Osmanlı 9 gün davam edən universitetin sərhədyanı bölgə keçirilməsinin əhəmiyyətini də vurğulayıb.

Gənclər və idman naziri Azad Rəhimov bildirib ki, bu il nazirliyin təşəbbüsü ilə Lənkəranda, Sumqayıtda, Qusarda, Göy-Göldə, Oğuzda, Qazaxda, İsmayıllıda və digər bölgələrdə gənclər üçün təşkil edilən düşərgələrdə 1000-ə yaxın gənc iştirak edib: “Ümid edirəm ki, Qazaxda keçirilən bu tədbir gənclərin liderlik qabiliyyətinin formalaşmasına müsbət təsir göstərəcək, dövlət gənclər siyasətinin əhatə dairəsinin genişlənməsinə şərait yaradacaq”.

Prezident Administrasiyasının siyasi təhlil və informasiya təminatı şöbəsinin müdiri Elnur Aslanov gənclərdə liderlik qabiliyyətinin formalaşması üçün zəruri olan amillərdən danışıb. E. Aslanov tədbir iştirakçısı olan 130 gəncin gələcəkdə Azərbaycanın inkişafı üçün lazım olan bütün addımları atacaqlarına ümidvar olduğunu deyib. Sonra layihə iştirakçılarının hər birinə diplom təqdim olunub və xatirə şəkli çəkilib.

Qeyd edək ki, avqustun 8-dən 17-dək Qazaxda yerləşən Milli Olimpiya Kompleksində həyata keçirilən “Gənc Liderlər üçün Yay Universiteti”ndə müxtəlif qurum və təşkilatları, sosial təbəqələri təmsil edən 130 gənc iştirak edib.

Daha sonra Göyəzən dağını səfər edən layihə iştirakçıları ətraf ərazidə yaşayan insanlarla da görüşdülər.Gənclər nahar fasiləsini təbiətdə – ən qədim yaşayış məskənlərindən olan Damcılı ərazisində keçirdilər. Burada gənc liderlərə interaktiv mühazirələr oxundu.

Mühazirələrin əsas mövzusu müasir jurnalistika olsa da, qonaqlar gəncləri maraqlandıran digər mövzulara dair sualları da cavablandırdılar. Mühazirəçilər “525-ci qəzet”in baş redaktoru Rəşad Məcid, telejurnalist Qulu Məhərrəmli və “Şərq” qəzetinin baş redaktoru Akif Aşırlı idi. Müxtəlif komandalarda aparılan mühazirələrdə qonaqlar müasir jurnalistikanın problemlərindən, jurnalistlərin qarşılaşdıqları çətinliklərdən bəhs etdilər. Qulu Məhərrəmli medianın əsas funksiyalarından danışaraq, bildirdi ki, müasir demokratik ölkələrdə media yalnız xəbərləmə işi ilə məşğuldur. Media tam azad , heç bir siyasi, kommersiya qurumundan asılı olmamalıdır. Media cəmiyyətin tərkib hissəsidir. Cəmiyyətdəki problemlər mediada öz əksini tapır. Rəşad Məcid “525-ci qəzet”in tarixindən bəhs etdi. Sovet Rusiyasının dağıldığı ilkin dövrdə Azərbaycan mətbuatının qarşılaşdığı manelər, senzuranın müxtəlif sahələrlə yanaşı, mətbuatımıza vurduğu ziyanlardan danışdı. R. Məcid mətbuatı hakimiyyətin fəaliyyətinə nəzarət edən, onların nöqsanlarını görüb tənqid edən orqan kimi dəyərləndirdi. Akif Aşırlı söylədi ki, gənclərin xüsusən, mətbuatda fəallıqları bu sahənin inkişafına müsbət təsir göstərəcək. Sonda hər üç ekspert belə orijinal tədbirlərin keçirilməsini yüksək qiymətləndirdi.

Axşam saatlarında Qazax Olimpiya Kompleksinin iştirakçılara hədiyyəsi olan pəhlivanların göstərdiyi nömrələr gənclərin vaxtlarını əyləncəli keçirmələri üçün xüsusən əhəmiyyətli oldu.